کویر مرکزی

توضیحات کلی
وسیعترین کویر ایران که از دامنه های جنوبی البرز تا مرکز ایران گسترش دارد . بیابانهای مروست ، دامغان و خارتوران در این منطقه واقع شده اند.طول آن 800 کیلومتر و عرض آن در حدود 600 کیلومتر می باشد. قسمت عمده آن را باتلاقهای وسیع فرا گرفته اند و پوشش گیاهی آن عمدتا در حاشیه باتلاقها و از نوع گیاهان شور پسند (هالوفیت) می باشند.

کویر مرکزی یا چاله کویر در محدوده جغرافیایی 30/54 تا 57 درجه شرقی و 30/33 تا 30/35 درجه شمالی در مرکز فلات ایران قرار گرفته است . کویر مرکزی پهناورترین کویر ایران است که عرض آن در حدود 400 کیلومتر و طول آن 300 کیلومتر است . این کویر از شمال به دامنه های البرز مرکزی و شرقی و از غرب به جاده ارتباطی دامغان به جندق و کویر ریگ جن , از شرق به کوه های پیر حاجات و ازبک کوه و از جنوب به محور ارتباطی خور-طبس محدود می شود .

برای مطالب کاملتر به صفحه ویژه پوشش گیاهی مراجعه نمایید.
آیا پوشش گیاهی در منطقه کویر مرکزی ایران، جاذبه گردشگری دارد؟ گیاه خاصی، طبیعت خاصی… ؟ لطفا تکمیل بفرمایید.

مناطق کویری بدلیل وجود خاک شور دارای پوشش گیاهی منحصر بفردی می باشند. گیاهانی که در این مناطق رشد می کنند، گیاهانی شور پسند هستند که علاوه بر جلوگیری از فرسایش و حفظ خاک نمادی از استقامت در گرمای کویر هستند.انواع گیاهان کویری : آویشن ,اشنان,اسطوخودوس,اسکنبیل,اسفناج ,انجیر صخره ای,باریجه, بادام کوهی, پسته وحشی,پيچك صحرايي,پرند,نتر,ریش بز,زعفران, ریواس,دم گاوی,درختچه گون,صبر زرد,….

http://www.irandeserts.com/desert-plants.htm

http://www.persiadesert.com/fa/album/group/60

برای مطالب کاملتر به صفحه ویژه پوشش جانوری مراجعه نمایید.
آیا پوشش جانوری در منطقه کویر مرکزی ایران، جاذبه گردشگری دارد؟ حیوان خاصی، حیات وحشی چیزی… ؟ لطفا تکمیل بفرمایید.

در قسمتهاي مركزي كوير مركزي هيچگونه چشمه آب تلخ و يا شيريني قابل مشاهده نيست (در منطقه ريگ جن در غرب كوير مركزي و همچنين مناطق شرقي كوير چشمه هاي پراكنده اي قابل مشاهده است كه عموما داراي آبي تلخ مزه هستند) بدليل عدم وجود منابع آب شيرين و گياه در گستره كوير اين منطقه فاقد پوشش جانوري مقيم است. در حاشيه جنوبي كوير و در مرز بيابان پوشش جانوري شامل خرگوش، گربه شني، روباه شني، جبير، جرد، سارگپه، شاهين، مگس گير، چك كاكلي، تير مار، شتر مار، مار جعفري، آگاماي سروزغي، دم سياه و عربي و انواع عقرب شامل عقرب طلايي، سياه و جرار و در ارتفاعات كل، بز و جبير قابل مشاهده است.

میزان دمای هوا در گرمترین زمان در روز (ماه تیر) به حدود 50 درجه و در شب در حدود 25 تا 30 درجه میرسد . این اختلاف فاحش دما باعث خرد شدن کامل سنگها (گریه سنگ) می شود. در فصول سرما میزان دما در روز در حدود 13 تا 17 درجه ور در شب در حدود 0 تا 7- می باشد . در حاشيه كوير و در نزديكي ريگزارها دماي هوا به طرز چشمگيري در طول روز افزايش مي يابد .

• منطقه جندق - روستای مصر، گرمی، هد …

جندق از توابع شهرستان خور در 350 کیلومتری شمال شرقی اصفهان قرار دارد . موقعیت جغرافیایی آن عرض 33:56:23 شمالی و طول 54:21:29 شرقی ارتفاع آن از سطح آبهای آزاد1213 متر می باشد . جندق از شمال به کویر بزرگ , از غرب به کویر ریگ جن و سلسله کوه های جندق , از جنوب به بیاباتهای اطراف خور و از شرق به حاشیه جنوبی دشت کویر محدود می شود . طبق آخرین سرشماری جمعیت جندق 4500 نفر بوده است که اکثر مردم آن به دامداری و کشاورزی مشغولند . از مهمترین محصولات آن می توان به زعفران , گندم و جو اشاره کرد . نان هاى شهر جندق را از ياد نبريد كه بسيار لذيذ است .

http://www.irandeserts.com/140.htm

روستای مصر در 45 کیلومتری شرق شهرستان جندق و در 30 کیلومتری شمال شهرستان خور از توابع استان اصفهان قرار دارد . مو قعیت جغرافیایی روستا 04/34 شمالی و 47/54 شرقی می باشد روستای مصر بدلیل قرار گرفتن در جنوب کویر بزرگ دارای آب و هوای گرم و خشک می باشد . جمعیت این روستا بر طبق آخرین سرشماری 120 نفر می باشد و مردم این روستا از طریق کشاورزی و دامداری امرار معاش می کنند . مهمترین محصولات این روستا زعفران و گندم می باشد . این روستا دارای دفتر مخابرات است و برق روستا از طریق ژنراتور دیزلی تامین می شود . http://www.irandeserts.com/mesr.htm

روستای گرمه در موقعیت جغرافیایی 31/33 درجه شمالی و 02/55 شرقی در استان اصفهان قرار دارد . ارتفاع این روستا از سطح آبهای آزاد 750 متر و آب و هوای آن در اثر مجاورت کویر خشک و گرم است . این روستا دارای نخلستانهای بسیار زیبا است . از نقاط دیدنی این روستا می توان به تالابی که در اثر چشمه این روستا پدید آمده و توسط نخلهای بلند محصور شده اشاره کرد . از دیگر دیدنیهای روستا قلعه ساسانی است که در مرکز روستا خودنمایی می کند . نام روستای گرمه با نام مازیار عجین شده است . مازیار فارق التحصیل رشته معماری از دانشگاه پاریس به همراه همسر فرانسویش و پدر و مادر زندگی شهری را رها کرده و خانه اجدادی را به اقامتگاهی زیبا برای کویر دوستان تبدیل کرده است .

http://www.irandeserts.com/garmeh.htm ___

• واحه‌ها

نام انگلیسی: rig-e jenn desert

ریگ جن ناحیه ی وسیعی از تپه های شنی و با تلاق های نمک می باشد که در دل دشت کویر قرار گرفته است . این ناحیه که جز صعب العبور ترین نواحی جهان است، در قدیم کاروان ها و مسافر ان کویری هیچگاه از آن عبور نمی کردند و اکنون نیز هیچ راه و یا روستای کوچکی در آن وجود ندارد و به غیر از محققان که بسیار انگشت شمار می باشند کسی از آن عبور نکرده است . پیشینیان ما این سرزمین را نفرین شده و پایگاه ارواح پلید و شیاطین می دانستند.

• مرنجاب

کویر مرنجاب در شمال شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان قرار دارد. این کویر از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل، از غرب به کویر مسیله و دریاچه‌های نمک حوض سلطان و حوض مره، از شرق به کویر بند ریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستانهای آران و بیدگل و کاشان محدود می‌شود.

ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آبهای آزاد در حدود ۸۵۰ متر می‌باشد. قسمت عمده این کویر پوشیده از تپه‌های شنی و ریگزار است. کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است. عمده پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان شور پسند از جمله درختهای گز و تاق و بوته‌های قیچ است.

پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است. از جمله حیوانات موجود می‌توان به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه شنی، بزمجه، آفتاب‌پرست، انواع مارمولک، مار، عقرب، تیهو، عقاب، شاهین اشاره کرد. در سال اخیر یک جفت پلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده‌است.

کویر مرنجاب یکی از زیباترین نقاط کویری ایران محسوب می‌شود. تپه‌های شنی بلند و جنگلهای تاق جلوه زیبایی به این منطقه بخشیده‌است. دریاچه نمک آران وبیدگل و جزیره سرگردان از دیگر نقاط دیدنی منطقه محسوب می‌شوند.http://kashannet.vcp.ir/index.php?viewpost=nc119ebf1329b

• دریاچه نمک

• قصر بهرام - کاروانسرای شاه عباسی اطلاعات بیشتر و بیشتر
• عین الرشید - کاروانسرای شاه عباسی اطلاعات بیشتر

• ری - آثار تاریخی چشمه علی، باروی ری، برج تغرل، قلعه‌ها و آتشکده. از هزاره ششم پیش از میلاد تا دوره امروز
• سمنان - بقعه شیخ علاء الدوله سمنانی.
• دامغان - تاریخانه، تپه حصار، برج مهماندوست، چشمه علی. پیش از تاریخ، صدر اسلام، سلجوقی و قاجار.
• شاهرود
• سبزوار
• طبس
• یزد - آثار متعدد تیموری، صفوی؛ موزه‌ها؛ آتشکده
• میبد - کاروانسرا، چاپارخانه و کبوترخانه از دوره صفویه و نارین قلعه
• اردکان - آتشکده چک چک، زیارتگاه زرتشتی هریشت.
• نائین - مسجد جامع
• نطنز - بقعه شیخ عبد الصمد، روستای ابیانه.
• کاشان - خانه‌ها، تپه سیلک، باغ فین.
• قم - مذهبی: مقابر مساجد زیارتگاه‌ها؛ روستای اوه.
• ورامین - برج علاءالدوله سلجوقی، مسجد جامع ایلخانی، کاروانسرای دیر گچین

• قالی شویان - مشهد اردهال
• عاشورا - ابیانه، یزد
• ابیانه - فرهنگ و مردم شناسی
• آداب و رسوم زرتشتیان - یزد، اردکان

1. وی سایت کویرهای ایران
2. هدین، سون؛ کویرهای ایران؛ رجبی، پرویز

— بابک ونداد 2009/10/08 07:24