این صفحه شامل تمامی جاذبه های گردشگری و تاریخی، موزه ها، کوهها و همچنین تمامی ساختمانهای مهم موجود در پایتخت می باشد و با توجه به پایتخت بودن این شهر (این مورد می تواند دلیل بر وجود بازار در خارج کشور را نیز افزایش دهد) و همچنین در دسترس بودن آن می تواند مناسب ترین پروژه انتخابی باشد. از موارد مهم دیگر جهت انتخاب این شهر به عنوان پروژه کاری می توان به این مورد اشاره کرد که علاوه بر سازمان میراث فرهنگی سازمانهای دیگری نیز بر روی آن سرمایه گذاری کرده اند که می توان از شهرداری تهران و همچنین مرکز کارآفرینی و سازمان پیشاهنگی شهر تهران نام برد. در نتیجه می تواند از لحاظ بازاریابی نمونه مناسبی باشد. به تنها سایت مناسب در این زمینه که تیترها از آنجا گرفته شده است می توان به www.tehrangardesh.com اشاره کرد.

تاریخ فشرده تهران

261ه.ق. اولين خبر ثبت شده در مورد تهران مربوط است به شخصی به نام ابو عبدالله محمدابن حامد (حماد)حافظ تهرانی رازی، جهانگرد و محقق که اهل تهران ری بوده و در این سال درگذشته است.

331ه.ق. تهران دارای باغهای فراوان و میوه آن بسیار متنوع و مردم قریه بیشتر اوقات در زیر زمین زندگی می کنند.

620ه.ق. تهران قریه بزرگی است دارای دوازده محله که در زیر زمین ساخته شده و داخل آن علاوه بر هزارها خانه، هزاران غار و زاغه و سرداب وجود دارد و باغهای انبوهی پیرامون آن را فرا گرفته است.

961ه.ق. شاه طهماسب اول صفوی تهران را به علت وجود آبهای گوارا و باغهای فراوان و شکارگاه های مناسب اطراف شهر دوست می داشت و دستور داد پیرامون شهر را باروی مستحکمی بکشند و بناهای تازه و کاروانسراها و برجهای محکم در آن بنا کنند. حصار شهر از چهار دروازه و 114 برج به تعداد سوره های قرآن تشکیل می یافت و مصالح آن از معادنی تامین کردند که بعدها به چال میدان و چال حصار موسوم گردید. طول بارو تقریبا شش هزار قدم به شرح زیر بود:

از سوی جنوب حدود خیابان مولوی فعلی، از طرف شرق خیابان ری فعلی،از سوی غرب خیابان وحدت اسلامی فعلی و از طرف شمال خیابانهای امیرکبیر وامام خمینی فعلی. محوطه ارک در وسط شمالی و حصار جداگانه ای داشت. دروازه های تهران عبارت بودند از: 1- دروازه حضرت عبدالعظیم یا دروازه اصفهان که در شمال خیابان مولوی و در ابتدای بازار دروازه یا بازار حضرتی قرار داشت. 2- دروازه دولاب که در مدخل بازارچه نایب السلطنه در خیابان ری فعلی قرار داشت. 3- دروازه شمیران در مدخل پامنار بود. 4- دروازه قزوين در مدخل بازارچه قوام الدوله در میدان وحدت اسلامی فعلی قرار داشت.

نهران در آن زمان دارای چهار محله اصلی به نامهای : محله عودلاجان، محله سنگلج، محله بازار و محله چال میدان بود. محله های دیگر عبارت بودند از: سرچشمه، شیرازی ها، پامنار، ارامنه، یهودیان، حیات شاهی، قاطرچی ها، سرقبر آقا، دروازه نو، باغ خسرو خان، قمی ها، باغ امین، باغ پسته بیک، عرب ها.

خانه های زیرزمینی در محله های حمام چال و مدرسه چال (بازار) و چال زنبورک خانه (شمال مولوی) بنا شده بود. از بناهای مهم دوره شاه طهماسب اول می توان حمام خانم، تکیه و مدرسه خانم را نام برد. تکیه و حمام به دست افغان ها ویران شد اما مدرسه به نام فرهنگ هنوز باقی است.

998ه.ق. شاه عباس اول دستور داد باغ بزرگی به نام چهارباغ و چنارستانی در تهران احداث گردد و ساختمانی برای سکونت موقت خاندان سلطنتی بنا کنند و نام ارک بر آن نهادند. چنارهای آن دوره به نام چنارهای شاه عباسی معروف است.

1038ه.ق. حدود این سالها نخستین کاخ مهم به دستور شاه سلیمان صفوی در تهران بنا شد.

1141ه.ق. تهران در اثر حمله افغان ها ویران شد و باغها و تاکستانها از بین رفت و بسیاری از اهالی و بزرگان شهر کشته شدند.افغان ها براي جلوگيري از حمله مردم. بر روي خندق شمالي ارگ پلي بستند و در جلو آن دروازه اي به نام دروازه ارگ ساختند كه بعدها به نام دروازه دولت معروف شد.

1154ه.ق. نادر شاه افشار اداره شهر را به فرزند ارشدش رضاقلی میرزا سپرد.

1172ه.ق کریمخان زند دستور داد عمارت ایوانی بزرگی همراه با یک حرمخانه در آنجا بنا کنند و برج و باروی ارک را تجدید ساختمان نمایند. امروزه عمارت خلوت کریمخانی در کاخ گلستان هنوز پا برجاست. حدود ارک تهران در زمان کریمخان در شمال: میدان امام خمینی(ميدان توپخانه- سپه)، در شرق: خیابان ناصر خسرو(ناصريه)، در جنوب: خیابان 15 خرداد(خيابان جباخانه-بوذرجمهري)، در غرب: خیابان خیام(خيابان جليل آباد) بوده است.

1200ه.ق. آغا محمد خان قاجار، تهران را پایتخت خود قرار داد و در سال 1209ه.ق. رسما در تهران تاجگذاری کرد و از این پس تهران به دارالخلافه موسوم گردید. عمارت تخت مرمر به دستور آغا محمد خان قاجار ساخته شد.

1212ه.ق. باباخان در سن 26 سالگی به نام فتحعلیشاه قاجار رسما تاج کیانی را بر سر گذاشت.

1218ه.ق. شاهزاده حسنعلی میرزا شجاع السلطنه ششمین پسر فتحعلیشاه در حالی که بیش از 15 سال نداشت از سوی پدر به حکومت تهران منسوب شد.

1222ه.ق. به دستور فتحعلیشاه قاجار، محلات و بناهای جدیدی در تهران ساخته شد. این بناها عبارتند از: مسجد شاه يا مسجد سلطاني (امام خمینی)، مسجد سید عزیزالله، مدرسه خان مروی یا مدرسه فخریه، قصر قاجار، عمارت و باغ نگارستان، قصر و باغ لاله زار، تالار الماس یا برلیان در کاخ گلستان فعلی، کاخ نیاوران، برج نوشین یا نوش ( محل آن در خیابان سوم اسفند بود که اکنون وجود ندارد)، عمارت بادگیر در کاخ گلستان، باغشاه، تخت طاووس، کلیسای طاطاوس.

طول باروی شهر 5/7 کیلومتر بوده است. تهران همچنین دارای 150 حمام و 150 کاروانسرا و جمعیت شهر 50000 نفر تخمین زده می شد.

1250ه.ق. جلوس محمد شاه قاجار بر تخت طاووس.

1253ه.ق. اولین روزنامه در تهران منتشر شد. این روزنامه با چاپ سنگی به قطع یک ورق بزرگ از کاغذ خانبالیغ چاپ می شد.

1255ه.ق. در زمان محمد شاه قاجار محله عباس آباد ( جنوب بازار)، ساختمان عباس آباد در شمال تهران، محله محمدیه ( میدان پاتقاپوق یا اعدام)، باغ داوودیه، مسجد جامع، بازار بین الحرمین احداث شد. بناي عمارت خروجي در ارگ به دستور محمدشاه قاجار آغاز گرديد.

دو دروازه دیگر به نامهای دروازه ارک یا دروازه دولت در شمال ، و دروازه محمدیه یا دروازه نو در جنوب به چهار دروازه قبلی اضافه شد. .

1259ه.ق. به دلیل افزایش جمعیت و توسعه شهر، به فرمان محمد شاه قاجار انتقال آب رودخانه کرج به تهران برای رفع کم آبی صورت گرفت.

1262ه.ق. شیوع وبا در تهران.

1264ه.ق. جلوس ناصرالدین شاه بر تخت.

1267ه.ق. به دستور امیرکبیر مدرسه دارلفنون در تهران تأسیس گردید. در این سال روزنامه وقایع اتفاقیه در تهران منتشر شد. سبزه ميدان در جنوب ارگ از حالت كثيف سابق خارج و به دستور اميركبير تغيرات اساسي در آن داده شد.

1268ه.ق. مرگ امیرکبیر.

1268ه.ق. برای اولین بار استفاده از کالسگه در تهران رایج شد. اولین مریضخانه دولتی نیز تأسیس شد.

1269ه.ق. قدیمیی ترین نقشه تهران توسط برزین ( Berezin ) خاور شناس روسی تهیه شد و در سن پیترزبورک به چاپ رسید.

1273ه.ق. وبا در تهران. 1274ه.ق. ایجاد تلگرافخانه در دارالخلافه ناصری.

1275ه.ق. توسط گروهی به سرپرستی علی قلی میرزا اعتضادالسلطنه با همکاری سرتیپ کرشیش (کرزیز) اتریشی که معلم توپخانه بود و چند نفر از شاگردان دارالفنون، از شهر تهران نقشه برداری شد.این نقشه در سال 1309 قمری به چاپ رسید. ارک تهران از شمال به خیابان امام خمینی فعلی(خيابان مريضخانه- خيابان سپه)، از جنوب به خیابان 15 خرداد فعلی(خيابان جباخانه- خيابان بوذرجمهري)، از مشرق به خیابان ناصرخسرو، از مغرب به خیابان خیام(خيابان جليل آباد) (از گلوبندک به بالا) بوده است.

1277ه.ق. خشکسالی و بلوای نان در تهران.

1284ه.ق. تا اين سال شهر تهران همچنان در حصار كهن شاه تهماسبي قرار داشت. از اين سال ناصرالدين شاه انديشه گشترش تهران را به مرحله اجرا درآورد. جمعي از معماران ايراني و مهندسان خارجي زير نظر مهندس بهلر فرانسوي طرح توسعه شهر را مهيا ساختند و اجراي آن به عهده ميرزا يوسف خان موستوفي الممالك صدراعظم و ميرزا عيسي وزير دارالخلافه گذاشته شد. نفشه دیگری توسط مهندس بوهلر فرانسوی و جمعی از مهندسان و معماران برای تهران تهیه شد. 12 دروازه به نامهای: دروازه شمیران ، دروازه یوسف آباد ، دروازه دوشان تپه ، دروازه دولاب ، دروازه خراسان ، دروازه باغشاه، دروازه قزوین ، دروازه گمرک ، دروازه حضرت عبدالعظیم ، دروازه غار و دروازه خانی آباد برای تهران در نظر گرفته شد. محلات مهم داخل این محدوده عبارت بودند از:محله سنگلج، محله سرپولک، محله خانی آباد،محله قنات آباد، محله پاچنار، محله گار ماشین، محله باجمالوها، محله گود زنبورک خانه، محله صابون پز خانه و محله بازار بزرگ. استفاده از درشکه در تهران.

1288ه.ق. قحطی در تهران.

1290ه.ق. وبا در تهران.

1295ه.ق. تأسیس اداره نظمیه دارالخلافه تهران.

1305ه.ق. تهیه نقشه دیگری توسط مهندس عبدالغفار نجم الملک معلم مدرسه دارالفنون و به دستیاری عده ای از معلمان و شاگردان دارالفنون آغاز گردید. محیط شهر 19200 متر مربع اندازه گیری و جمعیت حدود 250000 نفر سرشماری گردید. این نقشه در سال 1309ه.ق. چاپ و منتشر شد. اماکن و عمارات ساخته شده در زمان ناصرالدین شاه قاجار عبارتند از:

باغ و کاخ گلستان، باغ و کاخ صاحبقرانیه (نیاوران)، باغ و قصر سلطنت آباد ، باغ و عمارت بهارستان (محل سابق مجلس شورای ملی)، باغ و عمارت نظاميه، مدرسه و مسجد سپهسالار (مطهری)، پارک میرزا علی خان امین الدوله، باغ و عمارت مسعودیه (محل سکونت مسعود میرزا فرزند ناصرالدین شاه)، باغ و عمارت علیقلی خان مخبرالدوله (میدان مخبرالدوله)، پارک اتابک ( محل سکونت میرزاعلی اصغر خان اتابک صدراعظم و محل فعلی سفارت شوروی)، باغ حسن آباد ( از آثار میرزا حسن مستوفی الممالک و محل فعلی میدان حسن آباد)، باغ و عمارت امیریه (متعلق به کامران میرزا فرزند ناصرالدین شاه و منیریه فعلی)، بقعه سر قبر آقا (مدفن سید زین العابدین امام جمعه و داماد ناصرالدین شاه)، میدان امین السلطان، باغ فردوس (محل کنونی باغ فردوس که به وسیله معيرالممالک ساخته شد)، عمارت شمس العماره، بازار آهنگرها، بازار مسگرها، بازارچه مروی ، بازارچه نایب السلطنه، محله خانی آباد، محله قنات آباد، محله پاچنار، گود زنبورک خانه، محله بازار بزرگ، محله الهیه ( خورآذین)، محله داودیه ( ارغونیه)، تکیه دولت، باغ ایلخانی، كاخ عشرت آباد ، عمارت نقاره خانه ، عمارت کلاه فرنگی دوشان تپه ، قصر فیروزه ، ضرابخانه، خزانه، همچنین: تأسیس تلگرافخانه، پست، راه آهن تهران-ری (ماشین دودی)، شهرداری، اداره نظمیه، کارخانه گاز و برق، مریضخانه به سبک بیمارستانهای فرنگ، تالار الماس، کاخ ابیض در کاخ گلستان.خيابان ناصريه، خيابان لاله زار ،خیابان علاالدوله ، خيابان مريضخانه ، خيابان جباخانه ، خيابان جليل اباد، خيابان چراغ گاز ، ميدان توپخانه ، ميدان مشق ، دروازه دولت در شمال ارگ، سردر الماسيه ، موزه تالار يا سلام ، ساختمان گالري، عمارت خوابگاه ، قصر ياقوت يا سرخه حصار ، قصر كامرانيه.

1313ه.ق. قتل ناصرالدین شاه و سلطنت مظفرالدین شاه.

1316ه.ق. قحطی در تهران.

1317ه.ق. ورود اولین اتومبیل به تهران.

1322ه.ق. وبا در تهران.

1324ه.ق. امضاء فرمان مشروطیت از طرف مظفرالدین شاه قاجار. ابنیه و آثار دوره این شاه عبارتند از: کاخ فرح آباد، مدرسه فیلسوف الدوله در دالان صحن سید اسماعیل، ساختمانهای امیر بهادر.

1327ه.ق. افتتاح اولین تماشاخانه به تام تماشاخانه سنیموماتوگراف در خیابان ناصریه.

1336ه.ق. قحطی در تهران.

1329ه.ق. در این سال گاه شمار خورشیدی رسمی شد.

1304ه.ش. آغاز دوران سلطنت پهلوی. بلوای نان در تهران.

1316ه.ش. استفاده از قطار.

1320ه.ش. بار ديگر توسعه، دگرگوني، و گسترش شهر تهران از سر گرفته شد. در دوره كفالت سرتيپ كريم بوذرجمهري به عنوان اين كه مي خواهد شهر را مدرن و نوستزي نمايد، دستور داد دروازه هاي شهر و خندق ها را تخريب كردند.. مهمترین بناها و تدسیسات این دوره عبارتند از: ساختمان بانک ملی ایران، ساختمان اداره پست، ساختمان شهرداري، ساختمان وزارت امور خارجه، ساختمان شهربانی کل کشور، ساختمان ایستگاه راه آهن، ساختمان دانشگاه تهران، ایستگاه فرستنده رادیو تهران، باشگاه افسران، چندین بیمارستان مهم.

1332ه.ش. تهران در بحران جنگ جهانی دوم. جمعیت تهران طبق سرشماری 1325 حدود 880000 نفر بالغ شد.

1357ه.ش. سرنگونی حکومت پهلوی و آغاز جمهوری اسلامی در ایران.

قصر قاجار در سال 1213 قمري به دستور فتحعلي شاه قاجار، در فاصله نيم فرسنگي خارج از تهران (و در محل زندان قصر كنوني) بر بالاي تپه‌اي بنا شد به طوري كه بر قصرهاي مرتفع ديگر تسلط داشت. اين قصر گذشته از بناي اصلي سردر، حوضخانه، آمفي‌تئاتر، كوشك، حمام و ابنيه ديگري هم داشت. نماي قصر از بيرون با آجر و كاشي، و از داخل با نقاشي ديواري و آينه كاري و درهاي خاتم تزئين گرديده بود. مطالب بيشتر…

كاخ گلستان يكي از قديمي ترين بخش هاي تهران محسوب مي شود و تاريخچه آن به دوره شاه طهماسب اول صفوي پس از كشيدن حصار به دور شهر تهران بر مي گردد. پادشاهان صفوي همچون شاه عباس، شاه سليمان و شاه سلطان حسين در اين مجموعه اقامت داشته اند. محوطه كاخ گلستان پيش از اينكه به صورت كنوني يعني باغي يكپارچه درآيد، از حياط و باغچه هاي متعددي تشكيل شده بود كه هر كدام نامي ويژه چون نارنجستان، سروستان و غيره داشت. حوض ها، حوضچه هاي كوچك با كاشي هايي به رنگ آبي در كف آنها و پاشويه، رقص فواره ها و جويبارها، اين محوطه را بسيار شاعرانه و خيال انگيز و زيبا جلوه گر مي ساخت. در هر حياط يا باغچه نيز يك يا چند عمارت ساخته شده بود از جمله در ضلع شمالي سردر الماسيه، كلاه فرنگي، چهلستون، تالار عاج(بعدها سفره خانه) ، تالار سلام كه مراسم سلام هاي رسمي در آن انجام مي گرفت. عمارت خلوت كريمخاني در زمان او در كاخ گلستان ساخته شد. عمارت بادگير، عمارت خروجي و تالار الماس در زمان فتحعلي شاه به مجموعه ارك اضافه گرديد. به دستور ناصرالدين شاه بسياري از ساختمان ها و محوطه هاي قديمي تخريب و بناها و فضاهاي جديد به ارك اضافه مي گردد از جمله عمارت شمس العماره (4-1282 قمري) ، تكيه دولت(1285 قمري) ، عمارت تالار موزه(4-1291 قمري) ، عمارت حرمخانه(1300 قمري) ، سردر شمس العماره(1303 قمري) ، عمارت خوابگاه(4-1303 قمري) و كاخ ابيض(9-1306 قمري) را مي توان نام برد.

بناي قديمي كاخ نياوران در دوران فتحعلي شاه ساخته شد. ابتدا داراي عمارتي جزئي بود و شاه در فصل ييلاق گهگاه به آنجا مي‌رفت، بعدها در زمان محمدشاه قاجار قدري بر اين بنا افزوده شد، اما در سال 1267 قمري به دستور ناصرالدين شاه و به مباشرت حاج علي خان اعتمادالسلطنه، بناي قديمي به كلي ويران و قصر و عمارتي عالي به جاي آن احداث شد و چون مشرف به دامنه كوه البرز و تمام تهران بود، آن را جهان نما خواندند. اين كاخ مجدداً در سال 1297 قمري توسعه يافت و به صاحبقرانيه مشهور شد. وجه تسميه صاحبقران از آن جهت است كه چون سلطنت ناصرالدين‌شاه به سي سال رسيد، مقرر شد كه نياوران را صاحبقرانيه بخوانند. اندرون صاحبقرانيه يكي از بهترين اندرون‌هاي سلطنتي به شمار مي‌رفت و قريب به چهل منزل جداجدا كه هر يك اقلاً سه اتاق داشت و براي زنان حرم ساخته شده بود. شاه اغلب اوقات خود را در زيرزمين خنك عمارت كه در زير تالار بزرگ قرار داشت مي‌گذراند و اين تالار براي پذيرايي رسمي و سلامهاي ايام عيد ساخته شده بود. درون تالار با چلچراغهاي ظريف بلوري، گلدان‌هاي چيني بزرگ، پيانوي بسيار بزرگ، جامهاي شيشه‌اي، قالي‌هاي زيبا، پارچه‌هاي زربفت و گلدوزي و قلاب‌دوزي شده و پرده‌هاي نقاشي كار محمودخان ملك‌الشعرا زينت يافته بود. در سمت چپ عمارت صاحبقرانيه، عمارت انيس الدوله بود كه ديواري آن را از منازل ساير اهل حرم جدا مي‌كرد. اين عمارت سابقاً براي مهد عليا، مادر شاه، ساخته شده بود. كاخ صاحبقرانيه داراي قنات اختصاصي بود به طوري كه مقدار زيادي آب در نهرهايي كه كف آنها را از كاشي پوشانيده بودند و در هر گوشه باغ جريان داشت، روان بود. از ديگر كاخهاي نياوران، يكي كاخ احمدشاهي و ديگري كاخ محمدشاهي بوده است.

بناي كاخ و باغ سلطنت آباد كه شامل باغي بزرگ و چندين بناي جدا از هم مانند حوضخانه، برج خوابگاه، حرمخانه، آبدارخانه بود، در سال 1274 قمري به دستور ناصرالدين شاه قاجار در نزديك قريه رستم‌آباد آغاز گرديد و كار تكميل ساختمانهاي متعدد آن تا سال 1305 قمري ادامه داشت. بناهاي كاخ سلطنت‌آباد از نظر تزئينات معماري چون: گچ‌بري، كاشي‌كاري و آينه كاري از بناهاي باشكوه و زيباي روزگار خود به شمار مي‌آمد و از نظر وسعت نيز بزرگترين عمارت ييلاقي شاه خارج از تهران محسوب مي‌شد. از امتيازات اين كاخ اين بود كه برخلاف كاخ قديم نياوران كه از سوي شمال به سبب كوههاي البرز ديدگاه نداشت، اين كاخ از چهارسو داراي چشم‌اندازي گسترده بود و بر ساير عمارات سلطنتي از اين جهت امتياز داشت. در محوطه اين كاخ، عمارت كلاه فرنگي كوچكي نيز اختصاص به سفرا و نمايندگان خارجي داشت كه پيش از بار يافتن به حضور شاه، كمي آنجا استراحت مي‌كردند. باغ سلطنت آباد داراي دو رشته قنات مخصوص به خود بود، و حصار آن به يك فرسخ مي‌رسيد. در سمت راست كاخ، برج ساعت به تقليد يكي از آتشكده‌ها ساخته شده بود كه به ترتيب از بالا به پايين كوچكتر مي‌شد. شاه ساختماني را براي نصب عكس‌هاي حيوانات اختصاص داده بود كه آن را موزه تاريخ طبيعي مي‌خواندند. شاه بيشتر اوقات را به قدم زدن در سايه درختان مي‌گذراند و كمتر در اتاق مي‌ماند. بناي اندروني تالار باشكوهي براي خوابگاه شاه بود. از مهمترين وقايع سلطنت آباد يكي فرار محمدعلي شاه از سلطنت آباد به سفارت روس بود و ديگر بر تخت نشستن احمدشاه در آن كاخ مي‌باشد.

باغ و كاخ اميريه توسط كامران ميرزا نايب‌السلطنه بنا شد. اين قصر در ميان يك باغ بزرگ قرار داشت كه از نظر باغ‌سازي و گوناگوني درختان، و زيبايي خيابان و جدول‌بندي، وجود درياچه‌ها و جزاير و فواره‌ها و آبشارها و تپه‌هاي مصنوعي، تنوع گلها و گياهان ايراني و خارجي و گلخانه‌هاي متعدد در تهران مانند نداشت. براي نگهداري باغ از باغبانهاي ايراني و فرنگي استفاده مي‌شد. كاخ اميريه بنايي دو طبقه و داراي تالارها و اتاقهاي وسيع و مجلل بود كه براي تزئين آنها از حجاري، كاشيكاري، گچ‌بري، و نقاشي ديواري استفاده كرده بودند. بر ديوارهاي تالار مركزي تصاوير پادشاهان ايران از زمان كيومرث به بعد نقاشي شده بود، حوضخانه بنا نيز از نظر آينه‌كاري و گچ‌بري و حجاري بر مرمر با كاخهاي سلطنتي برابري مي‌كرد. اين كاخ در سال 1201 شمسي. به دانشكده افسري تبديل گرديد. به غير از اين بنا، ساختمان ديگري نيز كه به عمارت جديد امير مشهور شد در باغ اميريه بنا گرديد، كه اثري از آن بر جاي نيست.

عمارت عشرت آباد در سال 1291 قمري به امر ناصرالدين شاه ساخته شد. طرح آن به دست اعتمادالسلطنه ريخته شد و موقعيت آن در شمال شرقي تهران و بيرون از دروازه شميران بين نگارستان (ميدان بهارستان) و قصر قاجار (زندان قصر) قرار داشت. باغ عشرت آباد داراي كاخها و كوشك‌هاي وسيع و زيبا بود و ناصرالدين شاه شخصاً گاهي مبادرت به درختكاري در آن مي‌كرد. در وسط باغ،‌ حوض و چشمه و فواره متعددي وجود داشت. دور تا دور اين حوض بزرگ، حدود سي خانه كوچك دو اتاقه به شكل نيم دايره ساخته شده بود و در هر كدام، يكي از زنان شاه ساكن بودند. اين باغ بيشتر به محل برگزاري مراسم عروسي شاه اختصاص داشت. ساختمان كلاه فرنگي، به صورت برج زيباي چهار مرتبه و با نمايي موزون در اين باغ احداث شده بود. پوشش سقف طبقه چهارم از شيرواني بود، طبقه سوم آن داراي شاه‌نشين با آينه كاري و مقرنس بود كه از جمله ساختمان كلاه فرنگي عصر خود به شمار مي‌رفت. ناصرالدين شاه عمارت كلاه فرنگي را براي اقامت انيس الدوله اختصاص داده بود.

اين قصر كه در شرق تهران ساخته شده، كاخ كوچكي است كه ايوان ستون داري گرد آن را فرا گرفته است و از يك تالار مركزي و اتاقهايي در اطراف آن تشكيل مي‌شود. اين قصر كه از نظر كاشي‌كاري و تزئينات ساختماني، از كاخهاي زيباي دوره قاجاريه به حساب مي‌آيد در سال 1269 قمري توسط ميرزا مهدي خان شقاقي طراحي و به دستور ناصرالدين شاه بنا گرديده است و از آغاز داراي پارك و باغي مصفا و رشته قناتي ويژة خود بود. خياباني قصر فيروزه را به دوشان تپه متصل مي‌ساخت. بنا به نوشته اعتمادالسلطنه پارك قصر فيروزه «در نهايت نزاهت و طراوت و خرمي و شادابي» بود. قصر فيروزه در حال حاضر جنب اتوبان افسريه و به عنوان خوابگاه نيروي دريايي سپاه مورد استفاده قرار مي گيرد.

در اواخر پادشاهي ناصرالدين شاه چون سلطان عبدالحميد پادشاه عثماني مقداري اثاث عالي شامل چند دست مبل لويي شانزده و پرده‌هاي مخمل و آينه‌هاي بزرگ و مجسمه‌هاي برنزي و طلا و چند قطعه قالي بافت تركيه براي ناصرالدين شاه هديه فرستاد، او بر آن شد كه ساختماني در گوشه جنوب غربي باغ گلستان بنا كند و اين اثاث را در آن جاي دهد. گفته مي‌شود كه نقشه آن را هم وي شخصاً طرح نموده بود. اين بنا بين سالهاي 1306 و 1309 قمري. ساخته شد و به سبب سفيدي رنگ بنا و به كار بردن مرمر سفيد در سرسرا و پله‌هاي ان، كاغ ابيض ناميدند. اين كاخ از آغاز، محل كار صدراعظم ها و سپس نخست وزيران و مقر تشكيل هيئت وزيران شد. پس از انتقال نخست وزيري به محل جديد، كاخ ابيض به محل تشكيل نمايشگاههاي موقت و سرانجام به محل موزه مردم شناسي اختصاص يافت.

كاخ سرخه حصار كه به نام كاخ ياقوت هم خوانده شده، از ساختمانهايي است كه در سالهاي 1302 و 1303 قمري در سرخه حصار به دستور ناصرالدين شاه و به مباشرت ميرزا محمد خان سرتيپ اول و تحت رياست امين السلطان وزير اعظم احداث شد. اين كاخ سلطنتي شامل دو دستگاه عمارت به نام كوشك بيروني و حرمخانه بوده و مجموعاً حدود 200 اتاق داشته است. گذشته از بنائي سلطنتي، ساختمان‌هاي ديگري مانند كاروانسرا، سربازخانه، گرمابه داشته است كه امروز اثري از آن متعلقات ديده نمي‌شود و تنها قسمت بيروني كاخ باقيمانده است. عمارت حرمخانه در يكصد زرعي قصر ياقوت احداث شده و هيچ ديدي به داخل اين عمارت وجود نداشت. اين عمارت بكلي از بين رفته است.عمارت خوابگاه بين قصر ياقوت و عمارت اندرون قرار داشت و محل استراحت ناصرالدين شاه و زنان حرمخانه بود. اين عمارت و دروازه و ورودي آن بكلي از بين رفته است. سرخه حصار داراي پارك و باغ بزرگ و باصفايي بود. اين قصر كه از نظر معماري به سبك و شيوه اروپايي بنا گرديده بود، در پائيز و زمستان و يا هنگام شكار مورد استفاده قرار مي‌گرفت.

عمارت و باغ كامرانيه شميران را، كامران ميرزا نايب‌السلطنه پسرسوم ناصرالدين شاه ملقب به (اميركبير) وزير جنگ بنا كرد. وي اين باغ را در حدود سال 1295 قمري. از ميرزا سعيد خان وزير امور خارجه خريداري كرد. كامران ميرزا در آنجا قصر بزرگي شامل بناهاي متعدد و چون بيروني، اندروني، منازل خدمه و از جمله عمارت كلاه فرنگي زيبايي بنا كرد. وي باغ را توسعه داد و انواع درختهاي گرمسيري و سردسيري را از نقاط مختلف ايران و خارج آورد و در باغ كاشت، و گلخانه‌ها و گرمخانه‌هاي متعدد براي نگاهداري و پرورشش گلها و درختان تازه ايجاد كرد. حتي شماري باغبانهاي فرنگي بدين منظور استخدام كرد. بدين ترتيب باغ وي به صورت يكي از زيباترين باغهاي تهران درآمد. اين بنا اكنون تخريب گرديده است.

قصر فرح آباد در قرية فرح آباد كه پيش از توسعه تهران در خارج از شهر قرار داشت و متصل به دوشان تپه بود در سال 1321 قمري در زمان پادشاهي مظفرالدين شاه قاجار و به دستور او بنا شد و كار ساختماني به سال 1322 قمري پاياين يافت و به دست خود او افتتاح گرديد. اثاث و تزئينات اين كاخ در نوع خود بسيار نفيس و پر ارزش بود. در زمان احمد شاه واپسين پادشاه سلسلة قاجاريه عمارت اندروني جديدي در كنار قصر فرح آباد آغاز شد، اما هرگز به پايان نرسيد. محوطة كاخ داراي استخر و مجسمه‌هاي زيبا بود، و تالارهاي كاخ به وسيلة تابلوهاي زيبا به ويژه كارهاي كمال‌الملك و آثار پرارزش هنري و عتيقه تزئين شده بود. در سالهاي اخير در آنجا باغ وحشي كوچك، و اصطبلي براي نگاهداري اسبهاي مسابقه تأسيس كرده بودند.

كاخ مرمر در باغي كه بيشتر عمارت سالارلشگر در آن قرار داشت و در سال 1300 به اضافه زمين ها و خانه هاي كوچك پيرامون آن خريداري شد بنا گرديد استعفاي رضاشاه در پي ورود متفقين به ايران به انشاي محمدعلي فروغي تهيه و در 25 شهريور 1320 خورشيدي به امضاي وي رسانيده شد. كاخ اختصاصي در شمال غربي با سردر سنگي بنا گرديده بود در سال 1318ساخت آن پايان پذيرفت و محل اقامت محمد رضا شاه در تهران بود.